تأثير تغيير كاربري اراضي بر پاسخ هاي هيدرولوژي حوضه آبخيز

این مقاله در ۱۸ صفحه و به قیمت ۴۰۰۰ تومان می باشد.

تغيير كاربري اراض ي در يك حو ضه آبخيز می تواند تأثير قابل توجهي بر چرخه هيدرولوژي و در نتيجه منابع آب حوضه داشته باشد، از اين رو شناخت آثار تغيير كاربري اراضي بر پاسخ هاي هيدرولوژي حوضه راه گشاي تعيين استراتژي مناسب در توسعه پايدار منابع آب حو ضه هاي آبخيز مي باشد. هدف از اين تحقيق بررسي اثرات هيدرولوژي تغيير كاربري اراضي در طي ۴۰ سال اخير در حوضه زنجان رود مي باشد . جهت شبيه سازي بيلان آبي حوضه در اين مطالعه از مدل SWAT (2005) استفاده و بدین منظور داده هاي هواشناسي و نقشه هاي رقومي كاربري اراضي و خاك و مدل رقومي ارتفاع منطقه تحقيق تهيه شد. پس از واسنجي و صح ت سنجي مدل، به منظور ارزيابي تأثير تغيير كاربري اراضي بر هيدرولوژي حوضه، كاربري هاي اراضي سال ۱۳۴۶،۱۳۷۳،۱۳۸۶ به مدل معرفي و مدل اجرا گرديد . نتایج تحقیق نشان دهنده تاثیرات قابل توجه تغيير كاربري اراضي روي جريان رودخانه اي و بار آبي حوضه است، به طوری که تغییر در کاربری اراضی از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۶ منجر به افزايش مقدار رواناب سطحی در حدود ۳۳ درصد و کاهش سح سفره های آب زیرزمینی در حدود ۲۲ درصد شده است. همچنين از سال ۱۳۴۶ تا ۱۳۸۶ مساحت زيرحوضه هاي تحت تأثير گروه رواناب متوسط سالانه )زیاد)۱۴-۲۸ میلیمتر ،۱۶ درصد افزایش داشته است.

مقدمه

واكنش هيدرولوژي يك حو ضه آبخيز، نماد جامعي از شرايط و خصوصيات محيط طبيعي آن حوضه مي باشد. در يك اكوسيستم طبيعي بهره برداري از زمين و ايجاد تغيير در شرايط محيطي به ويژه

پوشش گياهي و كاربري اراضي آن اكوسيستم، بر پاسخ هاي هيدرولوژي مانند جاري شدن سيلاب و

ميزان فرسايش و رسوب منطقه تأثيرگذار مي باشد. زيرا كاربري اراضي و پوشش زمين يكي از عوامل اصلي در مطالعات منابع آب و فرسايش و رسوب حوضه آب ريز مي باشند(سیکا و همکاران ،۲۰۰۳) سؤالي كه در اين رابطه مطرح مي باشد، اين است كه اثرات كمي و كيفي تغيير كاربري اراضي بر پاسخ

هيدرولوژي حوضه از گذشته تا حال ، چگونه و به چه ميزان مي باشد، زيرا ميزان و روند تغيير ات ايجاد

شده و اثر آن بر فر آيندهاي هيدرولوژي حوضه، راه گشاي پيش بيني وضعيت تغييرات در آينده و ارايه برنامه هاي كاراتر در زمينه توسعه پايدار منابع آب حوضه مي باشد (باتورس و همکاران، ۲۰۰۴)

در اين رابطه در مناطق مختلف جهان و در مناطقي از ايران تحقيقاتي انجام گرفته است ؛ پيكونيس و همكاران (۲۰۰۳)، از مدل SWAT براي شبيه سازي اثر سناريوهاي مختلف كاربري اراضي بر پاسخ هاي هيدرولوژي حوضه پينوس در سيسيل استفاده نمودند. آنها در تحقيق خود اثر سه سناريوي گسترش زمين هاي كشاورزي، قطع يك سره جنگل هاي حوضه و گسترش مناطق مسكوني را بر دبي ماهانه بررسي نمود ند. نتايج شبيه سازي نشان دهنده قابليت مدل SWAT و افزايش قابل توجه دبي ماهانه در هر سه سناريو به ويژه در سناريو قطع يك سره جنگل بسيار قابل توجه تر بوده است . آرنولد و همكاران (۲۰۰۰)، با استفاده از مدل SWAT به بررسي اثر تغيير كاربري اراضي بر جريان پايه رودخانه و سطح آب زير زميني رودخانه مي سي سي پي پرداخته و بيان نمودند كه استفاده از روش خودكار در واسنجي مدل داراي مزاياي قابل توجهي است . همچنين نتايج آنها نشان داد كه در طي۵۰ سال گذشته كاهش سطح اراضي جنگلي و علف زارهاي حوضه منجر به كاهش جريان پايه رودخانه وسطح آب زيرزميني رودخانه گرديده است.

لي و همكاران(۲۰۰۷)، در تحقيق خود در حوضه اي در غرب آفريقا با استفاده از مدل SWAT نشان دادند كه تغيير مناطق با كاربري جنگل، مرتع و بوته زار به اراضي كشاورزي و يا مناطق شهري باعث تغيير شرايط هيدرولوژي طبيعي در يك حو ضه آب خيز مي شود و نتيجه اين تغييربه صورت افزايش در حجم رواناب سطحي، كاهش تغذيه منابع آب زير زميني و آب پايه رودخانه ها و تغيير در مقدار و شدت….

 

برای خرید و دانلودکامل مقاله می توانید از لینک زیر اقدام کنید

افزودن یک نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

راه اندازی شده توسط همیار وردپرس